Cartrefi di-fwg

Home And Kids

Mae’r cartref yn parhau i fod yr amgylchedd lle mae amlygiad i fwg ail-law yn debygol o fod yr uchaf, yn enwedig i blant. Yn 2014, roedd 22% o blant rhwng 10-11  mlwydd oed yn adrodd eu fod nhw yn byw yng nghartref lle roedd o leiaf un rhiant yn smygu yn y tŷ1.

Mae ein hymgyrch ‘cartrefi di-fwg’ yn anelu at codi ymwybyddiaeth o’r effaith mae smygu dan do yn cael ar blant ac anifeiliaid anwes tra cefnogi ysmygwyr i roi’r gorau iddi neu cymryd smygu tu fas o’u cartref. 

Pam cartrefi di-fwg?

  • Risg tân

Yn ôl Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru mae rhywun yn marw oherwydd tân sydd wedi ei achosi gan sigaret pob tair diwrnod yn y DU2. Yn 2014/15, roedd 163 o danau yng nghartrefi Cymraeg wedi cael eu hachosi gan deunyddiau3.

Child And Smoke
  • Mwg ail-law

Efo amlygiad i fwg ail-law fe ddaw risgiau iechyd arwyddocaol, ar gyfer oedolion a phlant. Mae pob sigaret yn cynnwys 4,000 o gemegion gydag o leiaf 50 o’r rhain yn achosi cancr, hyd yn oed trwy mwg ail-law. 

Yn 2002 fe wnaeth yr Asiantaeth Rhyngwladol ar gyfer Ymchwil ar Ganser (IARC), wedi gynnull gan y Cyfundrefn Iechyd y Byd, cynnal adolygiad o dystiolaeth ar fwg ail-law a chanser ac yn canfod bod "y dystiolaeth yn ddigonol i ddod i'r casgliad bod ysmygu anwirfoddol yn achos canser yr ysgyfaint yn pobl sydd byth wedi ysmygu." Mae’r adroddiad yn dod i’r casgliad fod amlygiad i fwg pobl eraill yn cynyddu’r risg o ganser yr ysgyfaint yn pobl sydd ddim yn ysmygu gan 20-30% a chlefyd coronaidd y galon gan 25-35%4.

Pob blwyddyn yn y DU fe achoswyd 300,000 o ymgynghoriadau gyda meddygon teulu a 9,500 o fynediadau i ysbytai gan ysmygu goddefol ym mhlant, ac yn costio’r GIG tua £23.3 miliwn5.

Mae’r prif ffynhonell o amlygiad i fwg ail-law ymysg plant yn y cartref. Mae hyn wedi cael ei dangos i gynyddu’r risg o haint yn y llwybr resbiradol isel o fewn plant ifanc (gan gynnwys ffliw, niwmonia a broncitis) gan o amgylch 50%6, tra ei fod yn dwbli’r risg o blentyn datblygu clefyd meningococaidd ymledol, efo’r risg mwyaf o fewn plant o dan bump a’r rhai lle smygodd ei fam trwy’r cyfnod ôl-enedigol7.

Yn ychwanegol, mae tystiolaeth yn awgrymu nid yn unig yw iechyd plant yn cael ei effeithio gan amlygiad i fwg ail-law yn y cartref ond hefyd y tebygolrwydd ohonyn nhw dechrau smygu eu hunain8. Wnaeth yr astudiaeth gan Leornardi-Bee et al darganfod fod plant efo rhieni sy’n smygu yn tair gwaith fwy tebygol o gymryd lan yr arfer. Roedd plant hefyd yn dros 70% fwy tebygol o ddechrau os oedd un rhiant yn unig yn smygu, a dros dwy waith fwy tebygol os oedd y rhiant yn y fam. Awgrymodd yr awduron fod o amgylch 23,000 o bobl ifanc yn smygu yn y DU o ganlyniad i brofiad smygu yn y cartref.  

Mae 80% o fwg sigaret yn anweladwy ac yn gallu hongian o gwmpas am 4 awr – hyn yn golygu nid yw agor ffenestr neu ddrws, ysmygu yn un ystafell, neu ysmygu pan nad yw unrhyw un yn bresennol yn gwneud lot o wahaniaeth i’r mwg yn eich cartref.

  • Anifeiliad anwes

Nid plant yn unig sy’n cael eu effeithio – gall anifeiliaid anwes mynd yn sâl hefyd! Mae yna cyswllt uniongyrchol rhwng anifieliaid anwes fel cŵn a chathod sy’n byw yn amgylchedd llawn mwg a risg uwch o broblemau iechyd gan gynnwys rhai cancrau anifail, difrod i gelloedd ac ennill pwysau9.

Welsh Choose Smokefree

Beth allaf i wneud?

Edrych i roi’r gorau i ysmygu, torri lawr neu cael cyngor ar sut i wneud eich cartref yn di-fwg? Rydyn ni’n cynnig cyngor ar-lein cyflym trwy ein cymuned cefnogol, Dewiswch fod yn Ddi-fwg... Sgwrsio â ni!

Awgrymiadau da

  • Gosod dyddiad -  bydd hyn yn helpu chi i baratoi eich cartref i fod yn di-fwg
  • Siarad e trwyddo - sgwrsio gyda theulu a ffrindiau am eich cynllun cartref di-fwg ac ofynwch am gymorth os oes angen
  • Gwneud rhestr - mae’n pwysig i aros yn bositif ac atgoffa eich hun am y rheswm i ymdrechi i droi eich cartref yn di-fw

Cyfeiriadau

1Moore, G., Moore, L., Ahmed, N. et al. (2014). Exposure to secondhand smoke in cars and homes, and e-cigarette use among 10-11 year old children in Wales: CHETS Wales 2.

2South Wales Fire and Rescue. "Stay Safe in the Home." 2013

3Stats Wales. Accessed April 2016

4Tobacco smoke and involuntary smoking. IARC Monographs on the evaluation of carcinogenic risks to humans. Vol 83. Lyon, France, 2004.

5Royal College of Physicians (2010). Passive smoking and children.

6  Jones LL, Hashim A, McKeever T, Cook DG, Britton J, Leonardi-Bee J. (2011). Parental and household smoking and the increased risk of bronchitis, bronchiolitis and other lower respiratory infections in infancy: systematic review and meta-analysis. Respiratory Research. 12: 5.

7  Murray RL, Britton J, Leonardi-Bee J. (2012). Second hand smoke exposure and the risk of invasive meningococcal disease in children: systematic review and meta-analysis. BMC public health; 12(1): 1-11.

8  Leonardi-Bee J, Jere ML, Britton J. (2011). Exposure to parental and sibling smoking and the risk of smoking uptake in childhood and adolescence: a systematic review and meta-analysis. Thorax; 66(10): 847-55.