Smygu a phobl ifanc

Mae 207,000 o bobl ifanc yn dechrau smygu yn y Deyrnas Unedig bob blwyddynac yng Nghymru mae hynny’n cyfateb i lond ystafell ddosbarth o blant bob dydd (30 pobl ifanc). Pobl ifanc yw prif darged y diwydiant tybaco gan mai nhw yw’r unig rai a all gymryd lle ei gwsmeriaid ffyddlon sy’n marw.

049 H65 A7920 Mission Photographic Banner

Mae dau trydydd o smygwyr yn dechrau cyn yr oed o 182, a bron 40% yn dechrau smygu yn aml cyn cyrraedd 163. Dyna pam yr ydym wedi creu prosiect The Filter i ddarparu gwybodaeth a chymorth i bobl ifanc, gan eu galluogi i wneud penderfyniad gwybodus ynghylch smygu. Rydym hefyd yn darparu cymorth i bobl ifanc sydd eisiau rhoi’r gorau iddi.

Effeithiau ar iechyd

Dangoswyd bod smygu yn ifanc iawn yn cael effaith ddifrifol ar iechyd yn y tymor hir. Po ifancaf mae rhywun yn dechrau smygu, mwyaf mae’r niwed yn debygol o fod. Yn aml pobl sy’n dechrau smygu’n gynharach yw’r rhai sy’n smygu drymaf yn hwyrach yn eu bywydau. Nhw hefyd yw’r grŵp sy’n debygol o fod yn fwyaf dibynnol ac sydd â’r tebygrwydd lleiaf o roi’r gorau iddi4. Mae ymchwil yn dangos po gynharaf mae plant yn dechrau smygu’n rheolaidd a pharhau â’r arfer fel oedolion, mwyaf yw’r risg o ddatblygu canser yr ysgyfaint neu glefyd y galon, sydd yn aml yn arwain at farwolaeth gynnar5.

Img 1917 Edit

Smygu ymysg pobl ifanc yng Nghymru

Mae data o arolwg Ymddygiad Iechyd mewn Plant Oedran Ysgol6 & 7, arolwg trawswladol cydweithredol gan Sefydliad Iechyd y Byd, yn dangos, er bod canran y plant yng Nghymru a ystyrir yn smygwyr rheolaidd wedi gostwng ers 1998, fod nifer sylweddol o blant Cymru rhwng 13 ac 16 oed yn dal i smygu o leiaf un sigarét yr wythnos. Yn 2009/10 roedd hyn yn wir am 3% o fechgyn a 6% o ferched 13-14 oed, ac 11% o fechgyn ac 16% o ferched 15-16 oed. Mae cyfran y smygwyr rheolaidd yn uwch ymysg merched nag ymysg bechgyn. Mae hyn yn gwrthgyferbynnu â’r boblogaeth oedolion, lle mae mwy o ddynion nag o fenywod yn smygu’n rheolaidd.

Gwasanaethau rhoi’r gorau i smygu ac atal smygu i bobl ifanc

Adobe Stock 68100679

Ein nod yw lleihau cyfradd smygu ymysg pobl ifanc a sicrhau y cânt gymorth i roi’r gorau iddi os ydyn nhw eisoes wedi dechrau smygu. Er mwyn cyflawni hyn mae ein gwasanaeth ieuenctid The Filter yn cynnig gweithdai ac yn mynd i ddigwyddiadau, yn rhoi cyngor a gwybodaeth trwy ei linell gyngor, ac yn hyfforddi’r rheiny sy’n gweithio gyda phobl ifanc, fel gweithwyr ieuenctid a nyrsys ysgol. Mae’r gwasanaethau a ddarperir gan The Filter yn fwy angenrheidiol nag erioed oherwydd bod y gwasanaethau rhoi’r gorau i smygu a ariennir gan y llywodraeth ac a ddarperir yng Nghymru wedi’u cynllunio i gyd-fynd ag anghenion oedolion ac nid ydynt wedi’u targedu at bobl ifanc nac yn addas iddynt. Dros y chwe mis o 1af Ebrill i 30ain Medi 2014 dim ond 34 o smygwyr dan 18 oed a gafodd eu trin gan Dim Smygu Cymru8.

At hynny, mae tystiolaeth yn awgrymu bod gwasanaethau rhoi’r gorau i smygu ac atal smygu penodol i bobl ifanc yn effeithiol wrth atal plant rhag dechrau smygu a gwella eu gallu i roi’r gorau iddi. Mewn meta-ddadansoddiad o roi’r gorau i smygu sigaréts ymysg pobl yn eu harddegau, cofnododd Sussman et al9 yr ymddangosai fod amodau rhaglen, o’u cymharu ag amodau rheolydd, yn rhoi i smygwyr fantais absoliwt o 2.90% (cyfwng hyder 95% = 1.47-4.35%) wrth roi’r gorau iddi, gan wella’r tebygrwydd o roi’r gorau iddi oddeutu 46% (9.14% yn erbyn 6.24%). Un o nodweddion ein gwaith ieuenctid yw darparu rhaglenni addysg a hyfforddiant y tu allan i ysgolion yn y gymuned. Mewn adolygiad o astudiaethau oedd yn canolbwyntio ar ymyriadau a fwriadwyd i atal smygu ymysg plant, mae Müller-Riemenschneider et al10 yn cofnodi tystiolaeth gref o effeithiolrwydd rhaglenni yn y gymuned, fel y dangosir gan ostyngiadau mewn cyfraddau smygu o hyd at 10.6%. Mewn cyferbyniad, amhendant oedd y dystiolaeth ar gyfer rhaglenni mewn ysgolion yn unig.

Pobl ifanc a sigaréts electronig

Er mwyn deall y wybodaeth am sigaréts electronig a’r defnydd ohonynt ymysg pobl ifanc rhwng 13 a 18 oed yng Nghymru rydym yn cynnal arolwg blynyddol

Ni roddodd y canfyddiadau o’n hadroddiad yn 2016 dystiolaeth o ddefnydd rheolaidd o sigaréts electronig ymysg pobl ifanc nad oeddent erioed wedi smygu. Dim ond 2.8% o bobl nad oeddent erioed wedi smygu oedd wedi rhoi cynnig ar sigarét electronig mwy nag unwaith, a dim ond 0.6% o bobl nad oeddent erioed wedi smygu oedd yn defnyddio sigaréts electronig mwy nag unwaith yr wythnos. At hynny, nid oes unrhyw arwydd bod sigaréts electronig yn borth i smygu sigaréts tybaco ymysg pobl ifanc yng Nghymru. O’r ymatebwyr a ddywedodd eu bod wedi defnyddio sigaréts electronig a sigaréts tybaco ar ryw adeg, roedd ychydig dros 90% wedi defnyddio sigaréts tybaco yn gyntaf.


Cyfeiriadau

1Hopkinson, NS., Lester-George, A., Ormiston-Smith, N., Cox, A. & Arnott, D. Child uptake of smoking by area across the UK. Thorax 2013. doi:10.1136/thoraxjnl-2013-204379

2Robinson S and Bugler C (2010). Smoking and drinking among adults, 2008. General Lifestyle Survey 2008. ONS.

3Office for National Statistics (2013). General Lifestyle Survey Overview: A report on the 2011 General Lifestyle Survey.

4Royal College of Physicians. Passive smoking and children. London. 2010

5British Medical Association. Breaking the cycle of children’s exposure to tobacco smoke. London. 2007

6Welsh Government (2011). Health Behaviour in School-aged Children: initial findings from the 2009/10 survey in Wales.

7Welsh Government (2015). 2013/14 Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) Wales: key findings

8Collation of results from My Local Health Service - accessed 14/01/2015

9Sussman S, Ping S, Dent C. A meta-analysis of teen cigarette smoking cessation. Health Psychol. 2006;25(5):549–57

10Müller-Riemenschneider F, Bockelbrink A, Reinhold T, Rasch A, Greiner W, Willich SN. Long-term effectiveness of behavioural interventions to prevent smoking among children and youth. Tobacco Control. 2008;17:301-2