Carchardai di-fwg

Y sefyllfa presennol yng Nghymru

O dan y Rheoleiddio Adeiladau Di-fwg ayyb (Cymru) 2007 roedd ysmygu yng ngharchardai yn cael ei wneud yn anghyfreithlon. Er lles y gwaharddiad yma roedd ysmygu yn aros yn gyffredin yng ngharchardai

O'r 2ail o fis Mai 2016 roedd yr holl carchardai yng Nghymru yn mynd yn ddi-fwg. Bydd HMP Berwyn (carchar newydd yng Nghogledd Cymru) hefyd yn agor fel sefydliad di-fwg. Hynny yw, er iddyn nhw cael yr opsiwn, nid yw unrhyw carchar yng Nghymru wedi ddynodi celloedd lle y caniateir ysmygu. Mae'r pwyslais yn awr ar gefnogi'r rhai sy'n dod i'r ddalfa  sy'n profi tynnu nicotin a bod mewn amgylchedd di-fwg am y tro cyntaf. 

Darganfododd stategau o’r Adran Iechyd fod 80% o’r poblogaeth carchardai yn ysmygu o’i gymharu â 24% yn y poblogaeth cyffredinol ar y pryd o ddadansoddiad1. Mae’r cyffredinolrwydd uchel o ysmygu o fewn carcharorion yn gallu cael ei esbonio i ryw raddau gan y niferoedd uwch o broblemau iechyd meddwl yn yr un unigolion2. Roedd y cyffredinolrwydd uchel yma o fewn carcharorion yn arwain at alwadau i gyflwyno carchardai di-fwg.

Barbed Wire 960248 1920

Y rhesymau a nodwyd o blaid y symudiad hwn

  • Yr effaith o ysmygu ar carcharorion/swyddogion sy’n ysmygu

Ysmygu yn cael effaith anffafriol mawr ar iechyd smygwyr, yn cyfrannu at, ymhlith pethau eraill, mwy o berygl datblygu clefydau cardiofasgwlaidd / anadlol, diabetes, ac amrywiaeth o ganser3. Am y rheswm yma mae’r mwg o sigarets yn yr achos unigol mwyaf o salwch a marwolaeth y gellir cael eu hatal yn y DU4. Tystiolaeth yn awgrymu fod y perygl o farw neu dioddef o salwch sy’n cysylltiedig efo tybaco yn cael ei leihau yn ddramatig o fewn blwyddyn o roi’r gorau iddi. Trwy rhwystro’r carcharorion a’r swyddogion carchar rhag ysmygu gyda gwaharddiad bydd iechyd y grwp yma yn wella, yn ogystal i’r cost ariannol hir dymor o drin salwch sy’n gysylltiedig ag ysmygu. 

Don T Smoke 7 1314914 1598X1061
  • Yr effaith o fwg ail-law ar carcharorion sydd ddim yn ysmygu, swyddogion y carchar, ymwelwyr a gweithwyr o asiantaethau tu fas

Carchardai yn llefydd lle mae pobl yn byw a gweithio. Mae gan carcharorion a staff yr un hawl a’r poblogaeth cyffredinol i gael eu amddiffyn o fwg tybaco wenwynig yn eu cartref a gweithle.  Mae amlygiad i fwg ail-law yn cael effaith andwyol mawr i’r iechyd o wylwyr sydd ddim yn ‘smygu, yn cynyddu’r siawns o ddatblygu canser yr ysgyfaint a chlefyd coronaidd y galon. Hyn yn wir ar gyfer amlygiad i fwg ail-law yn y tymor hir ac yn y tymor byr. Mae e wedi cael ei amcangyfrif fod amlygiad yn y cartref i fwg ail-law yn achosi o amgylch 2,700 o farwolaethau ym mhobl 20-63 oed a 8,000 ychwanegol o fewn pobl dros 65 yn y DU5.

  • Fwy o garcharorion yn rhoi’r gorau i ysmygu

Efo llai o gyfleoedd i ysmygu yng ngharchar gyda gwaharddiad yn llefydd amgaeedig fe all y parodrwydd/gallu o garcharorion i roi’r gorau iddi cynyddu. Mae bron tri chwarter o’r pobl sy’n llithro’n ôl  i ysmygu yn gwneud hyn ym mhresenoldeb  pobl sy’n ysmygu6. Os yw carchardai yn mynd di-fwg bydd y temptasiwn yma yn dod i ben. 

Yn ychwanegol i’r rhesymau uchod, gan gwneud manau caeedig carchardai yn di-fwg bydd llai o heriau cyfriethiol o staff a charcharorion sydd wedi eu amlygu i fwg ail-law, yn ogystal a lleihad ym mherygl o danau o fewn carchardai sydd wedi eu hachosi gan sigarets/casgenni sigarets sydd wedi gael eu thaflu. 

Y Problemau Efo Gwahardd Ysmygu Yng Ngharcharoedd

Cigarettes 383327 1280
  • Ysmygu yn caethyddol 

Mae’r presenoldeb nicotin, cyffur pwerus a chaethyddol, o fewn sigarets yn golygu yn aml nid yw’n bosib i ysmygwyr rhoi’r gorau iddi yn syth. Nifer fawr o ysmygwyr yn cymryd sawl ymgais i lwyddo i roi’r gorau iddi7,8,9.

  • Potensial i ansefydlogi’r system carchardai

Fel unrhyw sefyllfa lle rydych chi’n gorfodi person i wneud rhywbeth nid ydyn nhw’n eisiau gwneud / ddim yn gyfforddus efo mae’r posibilrwydd o adlach. Bu adroddiadau, er engraifft, o derfysg yn torri allan yng ngharchar uchafswm diogelwch yn Melbourne, Awstralia, ym mis Mehefin 2015 yn dilyn gwaharddiad ysmygu at y safle10. Yn siarad ar ran y Cymdeithas o Lywodraethwyr Carchardai DU, dywedodd Andrea Albutt fod y sefydliad yn cytuno efo’r gwaharddiad ysmygu yng ngharchardai ond rhybuddiodd o “faterion sefydlogrwydd”,  hawliodd fod rhaid i’r gwaharddiad cael ei gyflwyno yn ffordd graddol a reoledig i osgoi aflonyddwch11.

Smoking-and-mental-health
  • Poblogaeth y carchardai yn agored i niwed

Un o’r prif symptomau tynnu’n ôl sy’n cael ei teimlo gan nhw sy’n trio rhoi’r gorau i ysmygu yn gynnwys iselder a chynydd o anniddigrwydd/ymosodedd.  Mae hyn yn rhywbeth sydd yn cael ei reoli yn gyson, yn enwedig o fewn yr amgylchedd carcharol sy’n cael poblogaeth mwy dueddol i salwch meddwl na’r poblogaeth cyffredinol. Mwy na 70% o’r poblogaeth carchardai yn dioddef o dau neu mwy o anhwylderau iechyd meddwl. Carcharorion gwrywaidd yn 14 gwaith mwy tebygol i gael dau neu mwy anhwylderau na dynion yn cyffredinol, a’r carcharorion benywaidd yn 35 gwaith mwy tebygol na menywod yn cyffredinol12.  Mae’r gyfradd hunaladdiad bron a bod 15 gwaith yn uwch nag y poblogaeth cyffredinol yng ngharchardai: yn 2002 roedd y cyfradd yn 143 i bob 100,000 o’i gymharu â 9 i bob 100,000 yn y poblogaeth cyffredinol13. Felly, efallai mae carcharorion sy’n ysmygu yn fwy agored i’r sgil effeithiau o roi’r gorau i ysmygu o’i gymharu â’r ysmygwr arferol, efo’r sgil effeithiau wedi gwaethygu.   

E Cigarette 1301664 1920

Sigarets Electronig (e-sigarets)

Nid yw’r gwaharddiad ysmygu sydd wedi cael ei cyflwyno yng ngharchardai Cymraeg yn cwmpasu dyfeisiau anadlu nictoin, gan gynnwys fapio trwy e-sigarets. Mae e-sigarets nawr yn cael ei defnyddio yn fwy aml fel cymorth i roi’r gorau i ysmygu a bydd fersiwn tafladwy o’r rhain yn mynd ar gael yn siopiau’r carchar i garcharorion cael prynu. 

Adnoddau


References

1Smoking in Prisons in England and Wales: Considerations for Policy and Change. February 2014

2Smoking and mental health - A joint report by the Royal College of Physicians and the Royal College of Psychiatrists. March 2013.

3U.S. Department of Health and Human Services. The Health Consequences of Smoking—50 Years of Progress. A Report of the Surgeon General. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2014.

4ASH. (2014). Smoking statistics: Illness and death. (Accessed 21/09/2015).

5Jamrozik, K. (2005). Estimate of deaths among adults in the United Kingdom attributable to passive smoking. BMJ.

6What to do if you relapse after quitting. (Accessed 24/09/2015).

7Benowitz NL. Nicotine Addiction. New England Journal of Medicine, 2010; 362 (24): 2295 – 2303.

8Centers for Disease Control and Prevention. Cigarette smoking among adults and trends in smoking cessation – United States, 2008. Morbidity and Mortality Weekly Report, 2009; 58 (44): 1227–32.

9Richmond R, Zwar N. Review of bupropion for smoking cessation. Drug and Alcohol Review, 2003; 22 (2):203-220.

10Australia: Smoking ban at Ravenhall Prison. (Accessed 24/09/2015).

11Prison smoking ban could cause 'stability issues'. (Accessed 24/09/2015).

12Social Exclusion Unit, 2004, quoting Psychiatric Morbidity Among Prisoners In England And Wales, 1998.

13The National Service Framework For Mental Health: Five Years On, Department of Health, 2004; Samaritans Information Resource Pack, 2004.